TED Üniversitesi, Kentsel Tasarım Yüksek Lisans Programı 2 yıllık ingilizce-tezli bir programdır. Programın birinci yılı tasarım stüdyosu ve stüdyo ile bütünleşik derslerden oluşmaktadır. Bütünleşik bu kurgunun kentsel tasarım alanında kuramsal, teknik ve entellektüel bir kapasite geliştirmesi hedeflenmektedir. Programın ikinci yılında öğrencilerden danışmanları gözetiminde yüksek lisans tezi üzerinde çalışmaları beklenmektedir.
Programın temel amacı kentsel tasarım alanında kuramla pratiği geçişken kılmak, yenilikçi tasarım araştırmaları ve projeler üretmek ve de uygulama ile bilimsel alan arasındaki bağları güçlendirmektir. Stüdyo çalışmalarında tartışılan konuların ve tasarım araştırmalarının tez çalışmalarına bilgi temeli oluşturması amaçlanmaktadır. Kentin üst, orta ve alt ölçeklerindeki biçimlenme, kimlik ve eylem yapılarını oluşturabilecek kavramsal çerçevelerin, yenilikçi tasarım dillerinin ve yaratıcı tekniklerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Program “tasarım yoluyla araştırma” ve “araştırma yoluyla tasarım” yaklaşımlarını eş düzeyde ve bir arada ele alır. İçerik ve sunumun etkileşim içinde yaratıcı temsil biçimleri üzerinden geliştirilmesini amaçlar. Zaman-mekân odaklı yaklaşımla, geçmiş ve geleceği süreklilik içinde algılayıp değerlendirirken, kenti ve mekânı da çoklu ölçeklerde ve çok katmanlı biçimde, bileşenleriyle birlikte ele alan bir bakış açısı oluşturmak, program açısından temeldir.
Kentsel Tasarım Yüksek Lisans Programı, konuya ilgi duyan farklı disiplinlerden gelen öğrencilerin daha ileri düzeylerde kendilerini geliştirmesini hedeflemektedir. Stüdyo çalışmaları seminerler, çalıştaylar, saha gezileri ve sergilerle desteklenmekte; uluslararası nitelikte öğrenciler için yaratıcı bir çalışma ortamı sunulmaktadır.
TED Üniversitesi, Kentsel Tasarım Yüksek Lisans programı öncelikle aşağıdaki bölümlerin öğrencilerine açıktır:
- Şehir ve Bölge Planlama
- Mimarlık
- Peyzaj Mimarlığı
- İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı
- Görsel İletişim Tasarımı
- Endüstriyel Tasarım
Daha farklı disiplinlerden başvuran öğrenciler (mühendislik, sosyoloji, psikoloji vb.) programın şartlarını sağladıkları takdirde programa kabul edilebilirler ve programa başlamadan önce bilimsel hazırlık eğitimi alırlar.
PROGRAM HAKKINDA KISA BİLGİ:
Kentsel Tasarım Yüksek Lisans Programı, tezli ve İngilizce yürütülen iki yıllık bir programdır. Programın ilk yılı, destekleyici derslerle bütünleşik bir tasarım-araştırma stüdyosunu içermekte olup, öğrencilere kentsel tasarımın kuramsal, kavramsal, morfolojik, teknik ve düşünsel boyutlarına ilişkin kapsamlı bir temel sunar. İkinci yılda ise öğrenciler, danışmanları rehberliğinde yüksek lisans tezlerini yürütürler.
Program, kentsel tasarımda teori ile pratiği geçişken kılmayı amaçlamakta; yenilikçi araştırma ve proje üretimini teşvik ederken akademik bilgi ile profesyonel uygulama arasındaki ilişkiyi güçlendirmeyi hedeflemektedir. Stüdyo ve tasarım araştırmaları kapsamında ele alınan temalar, tez çalışmalarının bilgi temelini oluşturur. Kentsel Tasarım Yüksek Lisans Programı; kentsel mekânların oluşumu, kimliği ve işlevsel dinamiklerini makro, mezo ve mikro ölçeklerde ele alan kavramsal çerçeveler, yenilikçi tasarım dilleri ve yaratıcı teknikler geliştirmeyi amaçlar.
Program, “araştırma yoluyla tasarım” ile “tasarım yoluyla araştırma” arasındaki karşılıklı ilişkiye güçlü bir vurgu yapar. İçerik ve biçim, etkileşimli bir süreç içerisinde geliştirilirken çeşitli yaratıcı temsil tekniklerinden yararlanılır. Mekân-zaman odaklı yaklaşımıyla program, geçmiş ile geleceği bütüncül bir şekilde ele alan ve farklı ölçeklerde kent ve mekânı çok katmanlı biçimde anlamayı mümkün kılan bir perspektif geliştirmeyi hedefler. Kentsel tasarıma ilgi duyan farklı disiplinlerden öğrencilerin gelişimini desteklemek üzere kurgulanan program; seminerler, atölyeler, saha gezileri ve sergilerle zenginleştirilmiş, uluslararası nitelikte yaratıcı bir stüdyo ortamı sunar.
2024-25 STÜDYO ÇALIŞMALARI:
2024–25 Akademik yılında Kentsel Tasarım Stüdyosu, mimarlık ve şehircilik söylemi içerisinde kendine özgü ve kritik bir konuma sahip olan “Metabolist Şehircilik / Metabolist Urbanism” temasına odaklanmıştır. Metabolizm kavramı; morfolojik, tipolojik, mekânsal ve operasyonel boyutlarıyla kapsamlı ve sistematik bir biçimde incelenmiştir. Kavramsal bir çerçeve geliştirilirken, konunun tasarım boyutu Kuzey Makedonya’nın Üsküp kentinin geleceği bağlamında ele alınmıştır. Final projeleri, her iki dönem sonunda açık jürilerde sunulmuş ve sergilenmiştir.
İki dönem boyunca yürütülen stüdyo çalışmaları; dersler, kısa sunumlar, araştırma seminerleri, tasarım atölyeleri ve jüri değerlendirmeleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Tasarım araştırmaları kapsamında, “metabolist şehircilik” teması üzerine eleştirel tartışmaları ve yenilikçi düşünceyi destekleyecek güçlü bir kuramsal/kavramsal çerçevenin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda entelektüel açıdan zengin, tasarım odaklı, yaratıcı ve çok boyutlu bir tasarım-araştırma süreci yürütülmüştür. Stüdyo kapsamında, öğrencilerden Üsküp kentinin geleceğine yönelik çok katmanlı bir yaklaşım geliştirmeleri talep edilmiştir. Bu doğrultuda öneriler, dört (4) farklı ölçek ve çerçevede kurgulanmıştır.
Tasarım Çerçevesi 01: Kentin Formu: Üsküp
Kentsel formu oluşturan farklı katmanlar, bileşenler, sektörler, parçalar, sınırlar ve program alanları analiz edilmiş; daha dirençli bir kentsel form üretmeye yönelik kavramsal tasarım fikirleri geliştirilmiştir. Bu kapsamda; Vardar Nehri, Eski Çarşı, 1963 yarışma alanı, sanayi bölgeleri, kent merkezi ve konut alanları gibi kentsel parçalar arasındaki ilişkiler yeniden kurgulanmış; kentin gelecekteki makroformunu tanımlayan sınır ve bileşenler yeniden ele alınmıştır.
Tasarım Çerçevesi 02: Vardar Nehri ve Kent
Vardar Nehri ile Üsküp’ün kentsel formu arasındaki ilişkiyi ortaya koyan kavramsal bir tasarım çerçevesi geliştirilmiştir. Bu çerçeve, arazi kullanımları ve aktivite örüntülerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak kentin mekânsal organizasyonu ve gelecekteki formuna ilişkin bütüncül bir vizyon ortaya koymayı hedeflemiştir.
Tasarım Çerçevesi 03: Kentsel Kesitler: Ölçek: 1/2000
Vardar Nehri ile Üsküp’ün farklı kentsel parçaları arasındaki ilişkileri ortaya koymak amacıyla kentsel kesitler tanımlanmış ve analiz edilmiştir. Tasarım önerileri, farklı mekânsal ve programatik boyutlara yanıt verecek şekilde ele alınmıştır.
Tasarım Çerçevesi 04: Yeni/Gelecek Tipolojiler: Ölçek: 1/500
Kentsel form, yeni kentsel blok tipolojilerinin tanımlanması üzerinden yeniden ele alınmıştır. Farklı ölçeklerde, programlarda ve mekânsal konfigürasyonlarda kentsel blok tipolojileri geliştirilmiş ve önerilmiştir.
Stüdyo Çalışmalarının Derlendiği Kitaplar (pdf formatında dijital kopya olarak hazırlanmıştır)
- Morphological Urbanism: A Morphological Perspective towards Earthquake Safety (2023–24)
- Metabolist Urbanism: A Prospective Design Research on Skopje (2024–25)
ÜSKÜP, KUZEY MAKEDONYA TEKNİK İNCELEME GEZİSİ // 14-18 NİSAN 2025:
Lisansüstü tasarım stüdyomuz, 14–18 Nisan 2025 tarihleri arasında Üsküp kentini ziyaret etmiştir. Stüdyo, kentte gerçekleştirilen kapsamlı saha çalışmaları ile üniversite ve ilgili kamu kurumlarına yapılan ziyaretler aracılığıyla, kentin mimari ve kentsel dokusunu çok katmanlı bir perspektiften analiz etme imkânı bulmuştur. Bu süreçte, çoklu ölçeklerde (kentsel makroformdan yapı ölçeğine kadar) mekânsal organizasyon, morfolojik yapı ve tipolojik örüntüler yerinde incelenmiş; gözlem, çizim, fotoğraflama ve tartışma temelli yöntemler birlikte kullanılmıştır.
Teknik gezi kapsamında, özellikle 1963 Üsküp Depremi sonrasında geliştirilen yeniden yapılanma süreci ele alınmış; bu bağlamda Metabolist Şehircilik ve Mimarlık yaklaşımlarının kentsel makroform, yapılaşma ve mekânsal süreklilik üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Söz konusu yaklaşımların, esneklik, büyüme, dönüşebilirlik ve modülerlik gibi ilkeler doğrultusunda kentin fiziksel ve kavramsal oluşumuna nasıl yansıdığı, mevcut kentsel doku içerisindeki izleri üzerinden analiz edilmiştir. Bu incelemeler, tarihsel süreç ile güncel kentsel durum arasındaki ilişkileri ortaya koymayı ve kentin dönüşüm dinamiklerini kavramsal bir çerçevede tartışmayı mümkün kılmıştır.
TEZ ÇALIŞMALARI:
Kentsel Tasarım Yüksek Lisans Programı bünyesinde yürütülen tez çalışmalarının temel hedefi kuramla pratiği geçişken kılmak, yenilikçi araştırmalar ve yöntemler üretmek ve de uygulama ile bilimsel alan arasındaki bağları güçlendirmektir. Stüdyo çalışmalarında tartışılan kuramsal/kavramsal çerçevelerin tez çalışmalarına bilgi temeli oluşturması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda stüdyo kapsamında yapılan tasarım çalışmalarının teze dönüşmesi ve akademik değer kazanması önemsenmektedir.
Tamamlanmış Tez Çalışmaları:
- Tuğba Nur Topaloğlu: Reflections of urban design paradigms in design competitions: The case of Türkiye 1980 – 2025.
Devam Eden Tez Çalışmaları:
- Beyza Nur Işlak: Morphologies of Urban-River Relationships: Then, Now and Beyond.
- Ece Kartal: Biophilic Urbanization Strategies: A Design Guide at Macro and Meso Scales in the case of Ankara.
- Esra Çelikoğlu, From Terrain-Sensitive to Terrain-Resistant: The Morphological Production of Urban Vulnerability in Keçiören, Ankara.
- İmran Ünal: Spatial Configuration(s) of New Generation Industrial Production Zones.
- M. Emin Fidan: Imprints of a Master Plan: Morphological Traces of Kenzo Tange in Skopje.
- Sıla Özcan: Grid as a Transformative Tool
- Talha Akay: Re-discovering of Urban Utopias through Generative AI.
ICAUS 2025 ULUSLARARASI ÖĞRENCİ YARIŞMASI:
ICAUS 2025 International Competition for Architecture and Urbanism Students | Iskenderun: Pro-Seismic City Design başlıklı Uluslararası Öğrenci Yarışması’nın şartnamesi, 2023–2024 akademik yılı kapsamında yürütülen “Morphological Urbanism: A Morphological Perspective Towards Earthquake Safety” temalı kentsel tasarım stüdyosunda gerçekleştirilen kapsamlı araştırma, analiz ve üretim süreçlerine dayandırılarak hazırlanmıştır.
Söz konusu stüdyo çalışmaları, deprem güvenliğine ilişkin konuları yalnızca teknik mühendislik çözümleri üzerinden değil, aynı zamanda kentsel morfoloji, mekânsal organizasyon ve biçim-temelli tasarım yaklaşımları üzerinden ele alan çok katmanlı bir araştırma çerçevesi sunmuştur. Bu doğrultuda, Deprem Bölgesi bütününde ve İskenderun kenti özelinde geliştirilen çalışmalar; kentsel dokunun yapısal özelliklerini, mekânsal süreklilik ve kopuşlarını, yoğunluk dağılımlarını ve açık-kapalı alan ilişkilerini anlamaya yönelik sistematik analizleri içermektedir.
Stüdyo süreci boyunca üretilen analitik altlıklar; makro, mezo ve mikro ölçeklerde ele alınmış, kentin bölgesel bağlamından başlayarak mahalle dokusuna ve yapı ölçeğine kadar uzanan çok ölçekli bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Makro ölçekte, kentin genel formu, büyüme dinamikleri ve ulaşım ağları değerlendirilirken; mezo ölçekte mahalle morfolojileri, blok tipolojileri ve kamusal alan örüntüleri analiz edilmiştir. Mikro ölçekte ise yapı adası organizasyonu, parsel düzeni, açık alan kullanımları ve yapılaşma karakterleri detaylı olarak incelenmiştir.
Bunun yanı sıra, deprem öncesi ve sonrası kentsel durumları karşılaştıran kapsamlı çalışmalar yürütülmüş; bu kapsamda hasar dağılımları, mekânsal kırılmalar, erişilebilirlik sorunları ve yeniden yapılanma potansiyelleri morfolojik bir perspektifle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, kentsel dirençlilik ve deprem sonrası iyileşme süreçlerine yönelik tasarım odaklı çıkarımlar geliştirilmesine olanak sağlamıştır.
Tüm bu çalışmalar sonucunda üretilen analizler, haritalar, diyagramlar ve veri setleri; yarışmaya katılan uluslararası öğrenci ekiplerinin tasarım süreçlerini desteklemek ve yönlendirmek amacıyla kapsamlı bir bilgi altyapısı olarak kurgulanmıştır. Söz konusu içerikler, hem dijital formatta erişilebilir veri paketleri olarak hem de basılı bir kitapçık halinde katılımcılara sunulmuş; böylece yarışma sürecinin güçlü bir analitik ve kavramsal zemin üzerinde ilerlemesi hedeflenmiştir.